Sunday, March 23, 2008

Ο ΑΡΘΟΥΡ ΚΛΑΡΚ ΣΤΟ ΠΑΝΘΕΟΝ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ



Ο Άρθουρ Κλαρκ (Sir Arthur Charles Clarke) πέθανε στο σπίτι του στη Σρι Λάνκα την περασμένη Τετάρτη, 19 Μαρτίου 2008.
Είχε γεννηθεί πριν ενενήντα χρόνια (16/12/1917) στο Minehead, στη νότιο Αγγλία από φτωχή αγροτική οικογένεια. Από μικρή ηλικία τον γοήτευαν οι φυσικές επιστήμες και ασχολήθηκε με τη μελέτη διαφόρων πετρωμάτων στις ακτές της γενέτειράς του, ενδιαφέρθηκε για την προϊστορία και τους δεινόσαυρους. Επίσης, σε μικρή ηλικία, κατασκεύασε από χαρτόνι και κάτι φακούς που βρήκε, ένα τηλεσκόπιο για να εξετάσει τον έναστρο ουρανό που τόσο έμελλε να τον συγκινήσει σε όλη του τη ζωή. Τις εγκύκλιες σπουδές του τις έκανε από το1927 έως το 1936 στο Huish's Grammar School στο Taunton (το σημερινό Richard Huish College http://www.richuish.ac.uk/ ) ως υπότροφος, όμως δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να συνεχίσει πανεπιστημιακές σπουδές και μπήκε αναγκαστικά στην αγορά εργασίας.
Στον πόλεμο κατατάχτηκε ως υποσμηνίας στη Βασιλική Αεροπορία (RAF) και εργάστηκε στην ομάδα των ραντάρ που θα βοηθούσαν την προσγείωση των αεροπλάνων κατά τις νυχτερινές πτήσεις. Απολύθηκε με το βαθμό του σμηναγού (Flight Lieutenant), και μετά τον πόλεμο κατάφερε λόγω της στρατιωτικής του υπηρεσίας να φοιτήσει στο King’s College του Λονδίνου όπου σπούδασε μαθηματικά και φυσική.
Λόγω του ενδιαφέροντός του για τα ταξίδια στο διάστημα έγινε μέλος της Βρετανικής Διαπλανητικής Εταιρίας. Το Φεβρουάριο του 1945 δημοσιεύτηκε ένα σύντομο γράμμα του στο περιοδικό «Ασύρματος Κόσμος» (Wireless World), όπου ούτε λίγο ούτε πολύ προτείνει την μεταπολεμική χρήση των γερμανικών πυραύλων V2 για τη μεταφορά τηλεπικοινωνιακού υλικού στην ιονόσφαιρα! Μέσα σε μιάμιση μόνο στήλη περιλαμβάνονται τέσσερις επαναστατικές ιδέες:
α) η οικονομική χρήση των πυραύλων, διότι θα επέστρεφαν στη γη με αλεξίπτωτο για να επαναχρησιμοποιηθούν
β) η χρήση τεχνητών δορυφόρων σε γεωστατική τροχιά
γ) την εκπομπή επικοινωνιακών σημάτων από το διάστημα σε όλον τον πλανήτη
δ) η χρήση φωτοηλεκτρικών στοιχείων για επαναφόρτιση των μπαταριών.
Ακολούθησε λεπτομερές άρθρο του γι’ αυτό το θέμα στο ίδιο περιοδικό τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς.
Έγραψε περί τα εκατό βιβλία επιστημονικά και λογοτεχνικά (επιστημονικής φαντασίας) όπου «προφήτευσε» διάφορες τεχνολογικές ανακαλύψεις όπως τους τεχνητούς δορυφόρους, την εξερεύνηση του διαστήματος πέρα από το ηλιακό σύστημα, τους υπολογιστές με τεχνητή νοημοσύνη, και την παγκόσμια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη. Μερικές από αυτές είχε την τύχη να τις δει να πραγματοποιούνται και χάρηκε τόσο πολύ που μπόρεσε κι αυτός να τις χρησιμοποιήσει (π.χ. ήταν από τους πιο ένθερμους χρήστες του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ήδη από τη δεκαετία του 1990.) Ο Κλαρκ, κάτι που παραδέχεται και ο ίδιος, δεν υπήρξε εφευρέτης (η ιδέα των γεωστατικών δορυφόρων είχε ήδη περιγραφεί από τους γερμανούς Hermann Oberth στο βιβλίο Die Rakete zu den Planetenräumen το 1923, και Hermann Noordung (Herman Potočnik.) στο Das Problem der Befahrung des Weltraums der Raketenmotor το 1928). Βοήθησε όμως πολύ στην εκλαϊκευση της επιστήμης με τη συγγραφή πολλών επιστημονικών βιβλίων, πλουτίζοντας με πληθώρα επιστημονικών δεδομένων τα μυθιστορήματα που έγραψε. Έτσι, μετέτρεψε την επιστημονική φανασία από φαντασιόπληκτη παραλογοτεχνία σε αξιόλογο λογοτεχνικό είδος το οποίο από καιρό πια είναι αντικείμενο μελέτης στα τμήματα αγγλικής φιλολογίας ανά τον κόσμο.
Για τη συμβολή του πάντως στην επιστήμη το όνομά του δόθηκε
α) στον αστεροειδή 4923
β) σε ένα είδος δεινόσαυρου (Serendipaceratops arthurcclarkei)
γ) στη γεωστατική τροχιά στα 35.786 χιλιόμετρα (ή 22.240 μίλια) που επίσης ονομάζεται «Clarke orbit».
Το 2000 του απονεμήθηκε ο τίτλος του ιππότη «για τις υπηρεσίες του στη λογοτεχνία» και φέρει τον τίτλο του “Sir”.
Το πρώτο του διήγημα «Ομάδα διάσωσης» δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Astounding Science Fiction», το περιοδικό που του είχε εξάψει τη φαντασία όταν το πρωτοδιάβασε μικρός!
[Τον μακροσκελή κατάλογο των δημοσιευμένων έργων του μπορείτε να δείτε στην ιστοσελίδα http://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_C._Clarke .]

Λίγο καιρό πριν πεθάνει, καταλαβαίνοντας ότι σύντομα θα πετάξει σε άλλες τροχιές, ο Άρθουρ Κλαρκ δημοσιεύει ένα συγκινητικότατο βίντεο όπου αποχαιρετά τους φίλους και αναγνώστες του. Εκφράζει την ελπίδα πως θα τον θυμόμαστε κυρίως ως συγγραφέα και δευτερευόντως ως εκλαϊκευτή της επιστήμης, ένθερμο οπαδό της εξερεύνησης του διαστήματος (πάντοτε παρέμεινε ένας «διαστημικός δόκιμος» Space Cadet!) και μανιώδη υποβρύχιο δύτη.
Θα ήθελε να πραγματοποιηθούν για το καλό της ανθρωπότητας:
α) η απόδειξη για την ύπαρξη εξωγήινης ζωής
β) η χρήση καθαρών πηγών ενέργειας
γ) η ειρήνη στη Σρι Λάνκα, τη δεύτερη πατρίδα του από το 1956, η οποία σπαράζεται από μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο
Εμείς, οι αναγνώστες που απολαύσαμε το έργο του που τόσο μας βοήθησε να διευρύνουμε τους ορίζοντες της φαντασίας μας, όποτε θα τον φέρνουμε στο νου μας θα ψάχνουμε απαντήσεις στα ερωτήματα μέσα στα βιβλία που άφησε πίσω του!

Μερικά από τα σαρκαστικά του σχόλια:
«Τριάντα χειμώνες στην Αγγλία»
(απάντηση στο ερώτημα γιατί διάλεξε να ζει από το 1956 στη Σρι Λάνκα...)

«Θεωρώ την τιμή αυτή ως φιλοφρόνηση προς ολόκληρο το λογοτεχνικό είδος της επιστημονικής φαντασίας. Οι μανδαρίνοι της Αγγλικής Λογοτεχνίας ας βάλουν αυτή την είδηση στις πίπες τους και ας την καπνίσουν.»
(όταν πληροφορήθηκε ότι πρόκειται να χριστεί ιππότης)

«Η μόνη ελπίδα για την ανθρωπότητα είναι η ευφυία και ο κοινός νους, ο οποίος δεν είναι και τόσο κοινός.»

«Οποιαδήποτε αξιόλογη τεχνολογική ανακάλυψη θυμίζει μαγεία»

«Όταν ένας καταξιωμένος ηλικιωμένος επιστήμονας λεέι πως κάτι είναι εφικτό, έχει σχεδόν σίγουρα δίκιο. Όταν όμως λέει ότι κάτι είναι ανέφικτο, πιθανότατα κάνει λάθος!»

Και τώρα αγαπητοί συνάδελφοι ας προσγειωθούμε στη μικρή γωνιά του πλανήτη μας όπου κατοικούμε και ας δούμε τι γίνεται στις Σ. Β.
Λοιπόν, αν δείτε στο διαδίκτυο, στον ιστότοπο του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης http://argo.ekt.gr/Opac2_4/zConnectELL.html
τον αρχικό συλλογικό κατάλογο σχολικών βιβλιοθηκών
με 7000 περίπου τίτλους τεκμηρίων (περίπου 4500 από τα οποία τελικώς έφτασαν με το πρόγραμμα ΕΠΕΑΕΚ στις βιλιοθήκες μας) θα διαπιστώσετε πως δεν περιέχει ΟΥΤΕ ΕΝΑ βιβλίο (ούτε καν επιστημονικό) του Άρθουρ Κλαρκ.
Την ίδια τύχη έχουν και άλλα ιερά τέρατα της επιστημονικής φαντασίας όπως θα δείτε παρακάτω.
Αντιθέτως (δείτε τον OPAC http://geac.haef.gr/cgi-bin-EL/egwcgi/130093/query.egw;/-1+194.30.242.11:210/MAIN*BIBMAST.17 )
η σχολική βιβλιοθήκη του Κολεγίου Αθηνών Ψυχικού διαθέτει 19 τίτλους του Κλαρκ!!
Για τη διαφορά νοοτροπίας όσον αφορά στην ανάπτυξη της συλλογής μιας ζωντανής σχολικής βιβλιοθήκης που παίρνει υπ’ όψιν τις ανάγκες και προτιμήσεις των νεαρών χρηστών της δείτε την παρακάτω σύγκριση:


συγγραφέας Σ.Β. ΚΟΛΕΓΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΣ Σ. Β.

Asimov 36 0
Bradbury 8 0
Clarke 19 0
Heinlein 4 0
Herbert 3 0
Sagan 12 0
Stanislaw 5 0

οι πιο παλιοί συγγραφείς έχουν λίγο καλύτερη αντιμετώπιση

Shelley 16 1
Verne 54 10
Wells 30 1

Δε θέλω να προβώ σε κανένα σχόλιο. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους, τα δε συμπεράσματα είναι δικά σας.


http://lakdiva.org/clarke/1945ww/1945ww_058.jpg
το γράμμα του Κλαρκ στο περιοδικό WIRELESS WORLD, FEBRUARY 1945
περί «τεχνητών δορυφόρων» , «γεωστατικής τροχιάς &
«ειρηνικής χρήσης των πυραύλων V2»

http://www.youtube.com/watch?v=eLXQ7rNgWwg
το αποχαιρετιστήριο βίντεο του Κλαρκ στους αναγνώστες του 5 Δεκ 2007

http://www.tveap.org/news/0712art_transcript_01.html
το απομαγνητοφωνημένο κείμενο στα αγγλικά του παραπάνω βίντεο



ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ TOY
Arthur C. Clarke
16/12/1917 – 19/3/2008


2001 οδύσσεια διαστήματος
μετάφραση Γ. Αγγέλου
:Κάκτος , c1977

2010 οδύσσεια δύο
μετάφραση Χ. Ξενούλης
:Κάκτος , c1983

2061 οδύσσεια τρία
μετάφραση Αλέκος Παπίδας
:Κάκτος , c1990

20 ΙΟΥΛΙΟΥ 2019
Εκδόσεις: ΚΟΝΙΔΑΡΗΣ

Αγνωστες δυνάμεις
μετάφραση Χ. Ξενούλης
Κάκτος 1985

Αποχαιρετισμός στη Γη
Mετάφραση Ρένα Καρακατσάνη
Κάκτος

Η αυτοκρατορία της γης
μετάφραση Φ. Κονδύλη
:Κάκτος , c1976

Η πόλη και τ' άστρα
μετάφραση Τ. Ρούσσου
:Κάκτος , 1977

ΛΙΚΝΟ
Εκδόσεις: ΚΟΝΙΔΑΡΗΣ


Ναυάγιο στη σελήνη
Κάκτος

Νησιά στον ουρανό
μετάφραση Μάστορη, Βούλα,
: Πατάκης, 1999

Ο άνθρωπος και το διάστημα
Επιστημονική Βιβλιοθήκη "Λάϊφ"
μετάφραση Νικ. Γ. Παπαδημητρίου
Λύκειος Απόλλων-Χρυσός Τύπος: 1976

Οι επικυρίαρχοι : το τέλος της παιδικής ηλικίας
μετάφραση Δ. Αποστόλου
:Κάκτος , c1978

Οἱ πηγές τοῦ παραδείσου
μετάφραση Ἀ. Μιαούλη
: Κάκτος 1980

Παράξενες θάλασσες
Mετάφραση : Σ. Πανούση
Κάκτος

Πηγές του παραδείσου
Κάκτος

Πρόεκταση στο μέλλον : μια έρευνα μέσα στα όρια του πιθανού
μετάφραση Ν. Γαρουφαλιά
:Κάκτος , 1976

Ραντεβού με το Ράμα
μετάφραση Β. Κατσάνη
:Κάκτος , c1984

Τά μυστήρια τοῦ κόσμου
μετάφραση Ἀ. Ἀϊδίνη
Κάκτος 1981

Τιτανικός
μετάφραση Όλγα Μαύρου
Κάκτος 1991




ως ένθετα στον τύπο

Ο ΦΡΟΥΡΟΣ (συλλογή διηγημάτων)
Η ΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΘΕΩΝ
ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΕΔΟΥΣΑ

Tuesday, March 18, 2008

Στη 13η ΚΑΛ συμμετέχουν ενεργά και μαθητές.


Την Κυριακή 16 Μαρτίου 2008 η Σ. Β. του Ενιαίου Λυκείου Μελισσίων φιλοξένησε τη 13η Κινητή Αναγνωστική Λέσχη.
Η υπεύθυνη, Έφη Φραγκόγιαννη,
μας επεφύλαξε μια ευχάριστη έκπληξη. Σ’ αυτή τη συνάντηση εκτός από καθηγητές υπευθύνους Σ. Β. συμμετείχε και ομάδα μαθητών και αποφοίτων του σχολείου που συμμετείχαν ενεργά: Ο Φίλιππος φιλοτέχνησε το σκίτσο – αφίσα της εκδήλωσης, το οποίο στη μορφή μικρού σελιδοδείκτη μας δόθηκε σαν ενθύμιο, ο Βασίλης, βασιζόμενος στο βιβλίο του Karl Nef, έκανε μία σύντομη παρουσίαση της ιστορίας της μουσικής (με κατάλληλη μουσική υπόκρουση έργων των Handel, Vivaldi, Bach, Haydn, Mozart, Beethoven, Smetana και Grieg), η δε Μαριάννα τραγούδησε χωρίς μικρόφωνο το Ζεϊμπέκικο (Μ' αεροπλάνα και βαπόρια) του Σαββόπουλου.
Από εμάς τους υπευθύνους έγινε παρουσίαση
του βιβλίου του Δ. Καράμπελα «Διονύσης Σαββόπουλος»,
κειμένου του Γ. Αγγελάκη του συγκροτήματος «Τρύπες»,
και ακούστηκαν οι επτά πρώτοι στίχοι του προοιμίου της Ιλιάδας τραγουδισμένοι από τον κλασικό φιλόλογο και ομηριστή Χρήστο Τσαγγάλη από το CD που περιέχεται στο ημερολόγιο 2004 Ομήρου Ιλιάδα των εκδόσεων Διάμετρος.

βιβλιογραφία σχετική με την προφορά της αρχαίας ελληνικής και την Ιλιάδα:
Allen, W. S. (1974) Vox Graeca. The Pronunciation of Classical Greek. Cambridge University Press
Horrocks, G. (1997) Greek. A History of the Language and its Speakers. Longman
Thomas, R. (2001) Γραπτός και προφορικός λόγος στην Αρχαία Ελλάδα. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Λυπουρλής, Δ. ( ) Αρχαία Ελλήνική Μετρική. Παρατηρητής

To CD με την απαγγελία του προοιμίου στο
Ομήρου Ιλιάδα Ημερολόγιο 2004. Εκδόσεις Διάμετρος Χαλκίδα
(τηλ. 22210-21796, email diametro@otenet.gr)

Επιλεγμένη βιβλιογραφία του
Χρήστου Τσαγγάλη

Βιβλία

1. Epic Grief: Personal Laments in Homer’s Iliad. Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte, Band 70, Walter de Gruyter, Berlin-New York 2004.
2. The Oral Palimpsest: Exploring Intertextuality in the Homeric Epics. Hellenic Studies, Harvard University Press, Cambridge, MA & London, England 2008.
3. Inscribing Sorrow: Fourth-Century Attic Funerary Epigrams. Trends in Classics, Band 1, Walter de Gruyter, Berlin-New York, 2008.

άρθρα / κεφάλαια σε βιβλία

(2006) Ποίηση και ποιητική στη Θεογονία και στα Έργα και Hμέραι του Hσιόδου, στο Μπεζαντάκος, Ν. & Τσαγγάλης, Χ. (επιμ.), Μουσάων αρχώμεθα: ο Ησίοδος και η αρχαϊκή επική ποίηση. Αθήνα: Πατάκης, σ. 139-255.
(2006) Poet and Audience: From Homer to Hesiod”, in: F. Montanari & A. Rengakos (eds.), La poésie épique grecque: métamorphoses d’ un genre littéraire. Entretiens sur l’ antiquité classique, vol. 52, Fondation Hardt, Vandoeuvres-Genève. Geneva pp. 79-130.
(2007) The Metaphor of Sailing and the Athlon of Song: Reconsidering the Nautilia in Hesiod’s Works and Days”, στο Παϊζη-Αποστολοπούλου, Μ., Ρεγκάκος, Α. & Τσαγγάλης, Χ. (επιμ.), Άθλα και έπαθλα στα ομηρικά έπη. Ιθάκη Πρακτικά συνεδρίου σ. 269-295.
(2008) Mεταμορφώσεις του μύθου: ο τρωικός κύκλος στους τρεις μεγάλους τραγικούς, στο: Μαρκαντωνάτος Α. & Τσαγγάλης Χ. (επιμ.), Aρχαία Eλληνική Tραγωδία: Θεωρία και Πράξη. Αθήνα: Gutenberg σ. 33-115.
(2008) Tο ελληνιστικό επίγραμμα: η λόγια εκζήτηση μιας ολιγόστιχης μορφής. στο Μανακίδου, Φ. & Σπανουδάκης, Κ. (επιμ.) Αλεξανδρινή Μούσα: συνέχεια και νεωτερισμός στην ελληνιστική ποίηση. Αθήνα: Gutenberg σ. 325-416.

Monday, March 10, 2008

Βιβλιόφωνο (BibPhone)


Tι υπέροχη ιδέα αυτό το "βιβλιόφωνο"!
Ένας πρακτικός τρόπος να συνδιαλέγεται ο χρήστης της βιβλιοθήκες με οποιοδήποτε τεκμήριο (βιβλίο, βίντεο, ακουστικό CD) που τον ενδιαφέρει.
Aκουμπώντας το βιβλιόφωνο πάνω στο βιβλίο ακούει όλες τις σχετικές πληροφορίες που έχουν αποθηκευτεί στη βάση δεδομένων της βιβλιοθήκης. Όμως δε μένει απλώς στο να δεχτεί τα σχόλια που έχουν κάνει άλλοι για το βιβλίο. Mπορεί επίσης και να προσθέσει τη δική του γνώμη.
Έτσι η αναζήτηση υλικού της αρεσκείας του και ανάλογου με τα ενδιαφέροντά του γίνεται πιο ζωντανή και διαδραστική.
Eπίσης η αναζήτηση είναι και πιο εύκολη από άποψη χρόνου, διότι δε χρειάζεται να ψάχνει σε κριτικές, ειδικούς καταλόγους ή ακόμη στο μπλογκ της βιβλιοθήκης με τις απόψεις των προηγούμενων αναγνωστών. Όλα αυτά μπορεί τώρα να τα δει χρησιμοποιώντας το βιβλιόφωνο και την τεχνολογία των ετικετών RFID.
Bέβαια αυτά προς το παρόν μπορούν να τα δοκιμάσουν οι τυχεροί χρήστες της Δημόσιας Bιβλιοθήκης του Άαρχους Δανίας, όπου σχεδιάστηκε το βιβλιόφωνο, αλλά ελπίζουμε
σύντομα να δούμε παρόμοιες ιδέες να εφαρμόζονται σε πρωτοποριακές ελληνικές βιβλιοθήκες, όπως φαίνεται πως είναι η Δημόσια Kεντρική Bιβλιοθήκη Bέροιας, η οποία ήδη ξεκινά τον ανασχεδιασμό του παιδικού της τμήματος.
Γιατί να μην τολμήσουμε παρόμοιες ιδέες στις μαθητικές αναγνωστικές μας λέσχες και στις σχολικές βιβλιοθήκες;

Δείτε και στο Πανελλήνιο Φόρουμ Σχολικών Βιβλιοθηκών
http://3gym-kerats.att.sch.gr/library/forum/viewtopic.php?p=2282#2282

Σχετικοί ιστότοποι:
«βιβλιόφωνο» εμπεριστατωμένο άρθρο στα αγγλικά από ερευνητές της Αρχιτεκτονικής Σχολής και του Τμήματος Πληροφορικής του Πανεπιστημίου του Άαρχους
Lykke-Olesen, A. & Nielsen, J. (2007) BibPhone- Adding Sound to the Children’s Library. IDC 07, June 6-8 2007 Aalborg, Denmark
http://andreas.lykke-olesen.dk/image/idc2007_2/bibphone_camera_ready.pdf

«βιβλιόφωνο» άρθρο στην ελληνική Βικιπαίδεια
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CF%8C%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%BF

Δημόσια Kεντρική Bιβλιοθήκη Bέροιας
http://www.libver.gr/

Δημοτική Βιβλιοθήκη Άαρχους
http://www.aakb.dk/sw1379.asp

«Διαδραστική Παιδική Βιβλιοθήκη»
βίντεο όπου μπορείτε να δείτε το βιβλιόφωνο να χρησιμοποιείται από πραγματικούς χρήστες στη Δανία
Det interaktive børnebibliotek (=Διαδραστική Παιδική Βιβλιοθήκη)
http://www.youtube.com/watch?v=Fu7XciJi6xY

H εικόνα με το βιβλιόφωνο είναι από την ιστοσελίδα
του Τμήματος Υπολογιστών του Πανεπιστημίου του ΆΑρχους
http://www.daimi.au.dk/